Waarom er voor het vaarbewijs geen praktijkexamen bestaat

Voor het Klein Vaarbewijs 1 en 2 bestaat geen praktijkexamen. Je hoeft niet aan te tonen dat je kunt afmeren, keren of aanleggen, en er komt geen examinator bij je aan boord. Alleen voor het Groot Pleziervaartbewijs en de beroepsvaartbewijzen hoort er wél een praktijkdeel bij.

Waarom dat zo geregeld is

Het is geen vergeten hoofdstuk maar een keuze, en die keuze is te herleiden tot de ongevalscijfers. Op het binnenwater zijn de meeste aanvaringen en bijna-aanvaringen terug te voeren op een verkeerde inschatting (wie moest wijken, hoe hard mocht ik hier, wat betekende dat licht) en niet op onhandig sturen. Wie een boot slecht bedient, beschadigt meestal zijn eigen gelakte gangboord. Wie de voorrangsregels niet kent, komt onder een duwbak.

Het examen richt zich daarom volledig op beoordelen: welke situatie zie ik, welke regel geldt hier, wat is de juiste handeling. Dat is ook de reden dat een cursus voor dit examen niet over varen kan gaan.

Waar wél een praktijkexamen bij hoort

• Groot Pleziervaartbewijs, voor pleziervaartuigen van vijfentwintig tot veertig meter. Theorie op het niveau van het Groot Vaarbewijs, met een praktijkexamen bij het CBR.
• Beperkt Groot Vaarbewijs: voor bedrijfsmatig gebruikte schepen van twintig tot veertig meter, met praktijk- en theorie-examen plus drie jaar aantoonbare vaartijd.
• Groot Vaarbewijs: beroepsvaart, met simulator- en theorie-examen en drie keer 180 vaardagen in een afgestempeld dienstboekje.

Dus je mag zonder een dag ervaring de boot in?

Wettelijk wel. Verstandig niet. Het examen geeft je de regels, geen gevoel voor hoe tien ton staal reageert als je gas terugneemt, hoe een boot met wind dwars van de steiger wegzet, of hoe hard het water in een schutkolk trekt. Een paar uur meevaren met iemand die het kan, of één praktijkles, is het verstandigste wat je naast de theorie doet.

Vier onderwerpen waar theorie en praktijk het dichtst bij elkaar liggen, en die je dus als eerste zou willen oefenen:

• schutten in een sluis;
• afmeren met wind of stroom dwars;
• achteruitvaren en het schroefeffect;
• iemand overboord terughalen.

Het theorie-examen zelf

Veertig vragen, zestig minuten, zesenvijftig van de tachtig punten. Zie het examen van binnenuit en hoe je reserveert. Voorbereiden kan met de opleiding Klein Vaarbewijs 1.