Windkracht schatten zonder meter: het water laat het zien

De schaal van Beaufort loopt van 0 tot 12 en is bedacht om wind af te lezen aan wat je ziet, niet aan wat een meter aangeeft. Dat maakt hem juist bruikbaar aan boord.

Kracht	Aanduiding	Aan het water te zien
1–2	zwakke wind	kleine, korte golfjes
3–4	matige wind	langer wordende golven
5	vrij krachtige wind	matig lange golven, veel schuimkoppen
6	krachtige wind	grotere golven, witte kammen, stuifwater
7	harde wind	schuim begint te strepen met de wind mee
8	stormachtig	matig hoge golven, de kammen beginnen te breken
9	storm	hoge golven, kammen krullen en rollen, veel stuifwater
10	zware storm	zeer hoge golven, het oppervlak is wit
11	zeer zware storm	buitengewoon hoge golven, lange witte schuimstrepen
12	orkaan	de lucht is gevuld met schuim en stuifwater

Twee ezelsbruggetjes die op het examen tijd schelen: de V van "vrij krachtig" is de Romeinse vijf, en in "stormachtig" zit het getal acht.

Dezelfde kracht, een ander water

De schaal zegt iets over de wind en niets over jouw schip of jouw water. Windkracht 5 is op een kanaal met bomen langs de kant nauwelijks een probleem en op het IJsselmeer een dag om binnen te blijven. Drie dingen bepalen dat verschil:

• Strijklengte. Hoe langer de wind onbelemmerd over water waait, hoe hoger de golven. Een open meer bouwt golven op die op een kanaal simpelweg geen ruimte krijgen.
• Diepte. Ondiep water geeft kortere, steilere golven, en die zijn vervelender dan hogere golven op diep water.
• Richting ten opzichte van je koers. Wind dwars of van achteren is bij het manoeuvreren lastiger dan wind recht op de kop.

Wind bepaalt je aanlegmanoeuvre

Vanaf kracht 4 bepaalt de wind hóe je aanlegt. De kant waar hij vandaan komt is hogerwal, de kant waar hij naartoe waait lagerwal, en daar horen twee verschillende technieken bij; zie afmeren met wind dwars. Bij ankeren geldt hetzelfde principe: je zoekt de luwte en niet de lagerwal, zie ankeren.

Waarschuwingen

Vanaf windkracht 6 waarschuwt de Kustwacht via de marifoon. Die waarschuwing geldt ruim water: op een beschut kanaal heb je er weinig aan, op het Markermeer alles. Kijk daarnaast naar de luchtdruk: een snel dalende barometer betekent een naderend front, en dan wordt de wind niet alleen sterker maar draait hij ook.

Waar dit op het examen zit

Windkracht valt onder vaarwegen en meteorologie: ongeveer zestien van de tachtig punten, samen met waterstanden, doorvaarthoogte en het lezen van de kaart. Zie de waterkaart lezen en waar de punten liggen. De schaal staat met de bijbehorende beelden in les 7 van de opleiding Klein Vaarbewijs 1.