# Windkracht schatten zonder meter: het water laat het zien

> Je hebt geen meetinstrument nodig om windkracht te schatten. Maar dezelfde windkracht 5 is op een kanaal iets heel anders dan op het IJsselmeer.

Bron: https://www.vaarbewijsinstituut.nl/kennisbank/windkracht-beaufort
Auteur: Redactie Vaarbewijsinstituut — Per bewering nagelopen tegen BPR, RPR en de CBR-exameneisen
Gepubliceerd: 2026-08-11
Bijgewerkt: 2026-08-19
Uitgever: Vaarbewijsinstituut (KvK 77593944)
Onderwerpen: Weer en water

---
De schaal van Beaufort loopt van 0 tot 12 en is bedacht om wind af te lezen aan wat je ziet, niet aan wat een meter aangeeft. Dat maakt hem juist bruikbaar aan boord.

| Kracht | Aanduiding | Aan het water te zien |
| --- | --- | --- |
| 1–2 | zwakke wind | kleine, korte golfjes |
| 3–4 | matige wind | langer wordende golven |
| 5 | vrij krachtige wind | matig lange golven, veel schuimkoppen |
| 6 | krachtige wind | grotere golven, witte kammen, stuifwater |
| 7 | harde wind | schuim begint te strepen met de wind mee |
| 8 | stormachtig | matig hoge golven, de kammen beginnen te breken |
| 9 | storm | hoge golven, kammen krullen en rollen, veel stuifwater |
| 10 | zware storm | zeer hoge golven, het oppervlak is wit |
| 11 | zeer zware storm | buitengewoon hoge golven, lange witte schuimstrepen |
| 12 | orkaan | de lucht is gevuld met schuim en stuifwater |

Twee ezelsbruggetjes die op het examen tijd schelen: de **V** van "vrij krachtig" is de Romeinse vijf, en in "storm**acht**ig" zit het getal acht.

## Dezelfde kracht, een ander water

De schaal zegt iets over de wind en niets over jouw schip of jouw water. Windkracht 5 is op een kanaal met bomen langs de kant nauwelijks een probleem en op het IJsselmeer een dag om binnen te blijven. Drie dingen bepalen dat verschil:

- **Strijklengte.** Hoe langer de wind onbelemmerd over water waait, hoe hoger de golven. Een open meer bouwt golven op die op een kanaal simpelweg geen ruimte krijgen.
- **Diepte.** Ondiep water geeft kortere, steilere golven, en die zijn vervelender dan hogere golven op diep water.
- **Richting ten opzichte van je koers.** Wind dwars of van achteren is bij het manoeuvreren lastiger dan wind recht op de kop.

## Wind bepaalt je aanlegmanoeuvre

Vanaf kracht 4 bepaalt de wind hóe je aanlegt. De kant waar hij vandaan komt is hogerwal, de kant waar hij naartoe waait lagerwal, en daar horen twee verschillende technieken bij; zie [afmeren met wind dwars](/kennisbank/afmeren-bij-wind-en-stroom). Bij ankeren geldt hetzelfde principe: je zoekt de luwte en niet de lagerwal, zie [ankeren](/kennisbank/ankeren).

## Waarschuwingen

Vanaf windkracht 6 waarschuwt de Kustwacht via de marifoon. Die waarschuwing geldt ruim water: op een beschut kanaal heb je er weinig aan, op het Markermeer alles. Kijk daarnaast naar de luchtdruk: een snel dalende barometer betekent een naderend front, en dan wordt de wind niet alleen sterker maar draait hij ook.

## Waar dit op het examen zit

Windkracht valt onder vaarwegen en meteorologie: ongeveer zestien van de tachtig punten, samen met waterstanden, doorvaarthoogte en het lezen van de kaart. Zie [de waterkaart lezen](/kennisbank/waterkaart-lezen) en [waar de punten liggen](/kennisbank/waar-liggen-de-punten-op-het-examen). De schaal staat met de bijbehorende beelden in les 7 van de [opleiding Klein Vaarbewijs 1](/klein-vaarbewijs-1).