# Vaarbewijs 1 of 2: je vaargebied beslist, niet je boot

> Zeven wateren in Nederland vragen om het tweede vaarbewijs. Op alle andere volstaat het eerste, en die scheiding heeft niets met de grootte van je schip te maken.

Bron: https://www.vaarbewijsinstituut.nl/kennisbank/vaarbewijs-1-of-2
Auteur: Redactie Vaarbewijsinstituut — Per bewering nagelopen tegen BPR, RPR en de CBR-exameneisen
Gepubliceerd: 2026-08-11
Bijgewerkt: 2026-08-19
Uitgever: Vaarbewijsinstituut (KvK 77593944)
Onderwerpen: Heb ik het nodig?, Het examen

---
Klein Vaarbewijs 1 is het basisbewijs voor rivieren, kanalen en meren. Wil je met een vaarbewijsplichtig schip op ruim water komen, dan heb je daarnaast Klein Vaarbewijs 2 nodig. Het onderscheid gaat dus niet over hoe groot je boot is maar over waar je hem heen vaart.

## De zeven wateren

- IJsselmeer
- Markermeer
- IJmeer
- Waddenzee
- Eems en Dollard
- Oosterschelde
- Westerschelde

Al het andere valt onder Vaarbewijs 1: de Friese meren, de Randmeren, de Maas, de Waal, de Vecht, de Zuid-Hollandse plassen, de Biesbosch, de Amsterdamse grachten.

## Waarom die scheiding er is

Op ruim water spelen dingen die op een kanaal simpelweg niet voorkomen. Getij en stroom die je koers verzetten. Navigeren op een zeekaart met kompaskoersen en peilingen. Je positie bepalen zonder herkenningspunten op de oever. Weer inschatten dat je pas over een uur bereikt, op een moment dat omkeren geen optie meer is. Vaarbewijs 2 toetst dat, en het is geen zwaardere versie van Vaarbewijs 1 maar andere stof, daarover meer in [is Vaarbewijs 2 moeilijker](/kennisbank/is-vaarbewijs-2-moeilijker).

## De volgorde ligt vast in de praktijk

Vaarbewijs 2 bouwt voort op de reglementen uit deel 1, en vrijwel iedereen doet daarom eerst het examen KVB 1. Wie beide wil halen, vindt de afweging tussen achter elkaar of met een pauze in [Vaarbewijs 1 en 2 tegelijk halen](/kennisbank/vaarbewijs-1-en-2-tegelijk).

## De plicht hangt nog steeds aan je schip

Dit wordt makkelijk over het hoofd gezien: het vaarbewijs is pas aan de orde als je schip vaarbewijsplichtig is: langer dan vijftien meter, of sneller dan twintig kilometer per uur. Vaar je met een zeilboot van negen meter zonder motor over het IJsselmeer, dan is dat schip niet plichtig en heb je formeel geen Vaarbewijs 2 nodig. Ga je datzelfde water op met een snelle motorboot, dan heb je ze allebei nodig.

Niet verplicht is iets anders dan niet nuttig. Het IJsselmeer bij windkracht zes is een ander water dan de Vecht, en kennis van stroom, golfopbouw en navigatie is daar geen papierwerk.

## Wat je nu moet kiezen

Vaar je op binnenwateren met een vaarbewijsplichtig schip, begin dan bij [Klein Vaarbewijs 1](/klein-vaarbewijs-1). Ga je daarna het ruime water op, dan volgt [Klein Vaarbewijs 2](/klein-vaarbewijs-2) als vervolg; samen kosten ze minder dan los. Alleen Vaarbewijs 2 nodig hebben komt vrijwel niet voor.